Travel log / The SAAB Connexion.
SAAB meets Californian winemaker David Graves (1952)
Een ontmoeting met een inspirerende en eigenzinnige wijnmaker die naast zijn passie voor wijnmaken van kinds af aan al een grote passie heeft voor SAAB.

Tekst: Janna Rijpma-Meppelink

Vanaf 1946 vonden honderdduizenden Saab’s hun weg vanuit de Zweedse fabriek in Trollhatten naar alle uithoeken van de wereld. Nieuwschierig naar wie zijn berijders zijn geworden, trekken we er op uit. Wie zijn de mensen die de Saab passie met ons delen. En welke rol speelt Saab in hun dagelijkse leven. Voor Saab-Magazine heb ik een viertal ontmoetingen binnen de wereld van wijn en gastronomie. Vier bijzondere wereldburgers met een grote liefde voor Saab en bij wie inspiratie, uitdaging, doorzettingsvermogen en passie hun grootste drijfveer is.

De eerste ontmoeting brengt Saab naar het zonnige Californie, naar de succesvolle wijnmaker David Graves, die dertig jaar geleden samen met zijn zakenpartner Richard Ward tegen alle stromingen in, geloofde om topwijnen te kunnen gaan maken in het rustieke gebied Carneros, destijds nog het land van schapen en koeien. Eenhele uitdaging, zeker als je buurman het legendarische wijngebied Napa is, waar de duurste cabernet sauvignons als taco’s over de toonbank gaan. Maar voor Graves was cabernet sauvignon niet interessant. Hij was gegrepen door twee, van oorsprong, bourgondische druiven, de pinot noir en chardonnay. In zijn handen kregen deze druiven een kans zich in Carneros te bewijzen. En hoe.

Na elf uur land ik vanuit Amsterdam op San Fransisco Airport. Een allervriendelijkste glimlach begroet me met de sleutels van een fonkelnieuwe Saab 9.5. Have fun! hoor ik vaag, maar ik ben al in de ban van het navigatiesysteem en binnen 5 minuten glij ik over de brede highway’s 380, 280 en de 101 richting het noorden. Op anderhalf uur rijden van SFA ligt een arsenaal aan wijngebieden, waaronder de twee beroemdsten, Sonoma en Napa. Door de vraag naar steeds meer wijnproductie is dit agrarische gebied omgetoverd in glooiende wijngaarden. En met veel succes. Voor me doemt de Golden Gate Bridge op, die grappig genoeg van hetzelfde geboortejaar (1937) is dan het merk Saab. Langzaam veranderd het landschap in Toscaanse sferen en de heuvels rollen als een inmense groene vruchtbare woestijn aan me voorbij. Eens behoorde dit land allemaal toe aan Mexico, totdat in 1848 de Amerikanen het land inlijfden. Zouden de Mexicanen het ooit nog eens terug eisen ?

Tien kilometer voor het pittoreske en beroemde dorpje Napa, sla ik rechtsaf om het wijngebied Carneros binnen te rijden. Het gebied dat in 1983 zijn AVA (appellatie) status heeft gekregen, en er nu dus ‘helemaal bij hoort”.

Twee enthousiaste border collies rennen kwispelend richting de auto. Anderhalf uur na mijn aankomst op San Fransisco airport strek ik mijn benen op het erf van het landelijk gelegen Saintsbury. De honden blijken uitstekende verkenners en melden hun baas David Graves mijn aanwezigheid. Zijn begroeting is al even hartelijk en mijn hand verdwijnt in de gulle stevige hand van 1.90 meter grote wijnmaker. Tegenover me staat de pioneer en ‘believer’ van de pinot noir en chardonnay in de wijnregio Los Carneros.

Zijn blik is echter niet op mij gericht. In zijn ogen lees ik zijn verlangen en geef hem de autosleutel. Mag ik ? vraagt hij en voordat ik het besef sta ik samen met de twee honden Scout en Champ hun baasje uit te zwaaien. Na een kwartiertje keert David terug en parkeert hem naast zijn eigen Saab, een blauwe 9.3. Opgetogen stapt hij uit de auto en bewondert nog even de buitenkant.Zijn hand glijdt over de raamomlijsting, de typische Saab ‘hockeystick-vorm’. “Deze 9.5 voelt echt als een Europese auto. En de koplampen vind ik geniaal, doen me aan ijsblokjes denken”. Zijn hartstocht voor het automerk Saab is duidelijk.

Tijdens ons eerste gesprek blijkt dat zijn liefde voor Saab zelfs eerder in zijn leven kwam dan zijn passie om wijn te gaan maken. Hij is zelfs getrouwd met een vrouw die in een Saab reed. Zijn vrouw Elizabeth kwam op zijn winery om wijnen te proeven. Zij viel voor zijn wijnen en hij voor haar (en haar auto?) Nog steeds blijkt Elizabeth verknocht aan haar Saab. Ze rijdt in een behoorlijk oudje maar noway dat ze die weg doet.

In 2011 valt er heel wat te vieren op Saintsbury. “Het is voor ons bijna niet voor te stellen maar Richard en ik maakten onze eerste wijn alweer dertig jaar geleden. We waren jong en redelijk wild, typische westcoast guys! Ik had een baard en lange haren. Geen geld, ongelukkig in de liefde en meer geinteresseerd in de wijnshop dan in de bibliotheek van de universiteit.”

Tijdens zijn studie aan de UC Davis, wat al sinds 1880 een faculteit voor wijn heeft, leert David in 1977 zijn studiegenoot Dick kennen. Beiden hadden een enorme passie om wijn te gaan maken maar wilden niet voor een baas werken dus gingen ze zelf een winery beginnen. Het eerste samenwerkingsproject was een barrique met cabernet sauvignon waarvan de laatste fles trots bewaard wordt in hun eigen “ hall of fame”.

“We hadden de smaak te pakken dus dat proefde naar meer. We hadden nauwelijks geld en huurden een ruimte om wijn te maken, kochten enkele vaten en de benodigde druiven. De wijnen moesten we natuurlijk zelf aan de man brengen. We zijn langs alle wijnwinkels gegaan. En langs veel particulieren. Deur voor deur.

De hype was in die tijd om wijn te maken van de cabernet sauvignon. Maar de boys hielden niet van de teveel alcohol en hout gedomineerde wijnen. Er moest wijn gemaakt worden die ze zelf lekker vonden en dat was vooral rode bourgogne en dan met name een pinot noir uit Volnay.

“We wisten dat er in Carneros al sinds 1900 met de pinot noir werd gexperimenteerd. Maar toen bestond de bevolking vooral uit schapen en koeien. Een enkeling was visionair genoeg om te zien hoe bijzonder dit gebied klimatologisch is om wijn te maken. De grond van Saintsbury heeft de San Pablo Bay aan zijn voeten en de Napa River rechts langzij en 50 km westwaards ligt de verkoelende Pacific Ocean. En wie zijn hier dol op? Juist ja, de pinot noir en de chardonnay. We begonnen in 1981 in een oude schuur en kochten alle druiven in. Eigen wijngaarden hadden we nog niet. We wilden bewijzen aan onze omringende wijnregio’s dat je hier in Los Carneros ook prachtige wijnen kunt maken. We wilden geen kopie maken van de wijnen uit de bourgogne. De Fransen zijn nu eenmaal de besten in het maken van Franse wijnen. Maar we zagen deze wijnen wel als een inspiratie. We liepen zelfs voor de grap in t-shirts met “Beaune in the USA’.

De wijnregio Los Carneros blijkt zijn eigen geheime wapens te hebben. De bodem is anders, de zon schijnt feller, de baai brengt vaak ochtendmist, de wind kan vrij stevig zijn en de zeelucht zorgt voor een constant klimaat. De druiven hangen in Carneros ook langer dan in bijvoorbeeld Beaune, en krijgen daarom meer zonlicht voordat ze volledig rijp zijn. Deze rijpheid geeft de pinot noir hier een smaak van vers fruit zoals rode bessen en zoete kersen. De chardonnay krijgt hierdoor meer citrus en de smaak van groene appel.

Nadat de mannen een paar vaten wijn hadden gemaakt, moest er over de marketing worden nagedacht. In een nachtelijke brainstormsessie kwam een vriend op het idee om de winery te vernoemen naar een andere grote bourgogne-liefhebber, George Saintsbury, een schrijver uit de 19de eeuw wiens boek ‘notes on a cellarbook’ tijdens hun studentenleven was grijs gelezen. Het blijkt hun lijfboek te worden.

Vanaf 1981 is er heel veel gebeurd. Toen het succes begon te komen werd tijdens de oogst van 1983 het huis en de kelder gebouwd. Diverse wijngaarden zijn aangekocht, waaronder hun top-wijngaard Brown Ranch. Daarnaast kopen ze nog steeds druiven in van dezelfde wijnboeren als in 1981. Van het produceren van enkele vaten zijn ze nu gegroeid naar een omzet van 600.000 flessen. Natuurlijk geholpen door een geweldig team van mensen onder leiding van de Franse oenoloog Jerome Chery. Door de jaren heen kwam de focus steeds meer op pinot noir te liggen (75%).Daarnaast natuurlijk chardonnay en voor de echte liefhebber 2000 flessen rose!

“Dertig jaar geleden werd ik als een pionier gezien. Maar ook ik stond op de schouders van anderen. Mijn grote voorbeeld is David Hendelsheim van de pinot noir club in Oregon. Hij heeft al zijn kennis en passie met we willen delen en daar ben ik hem zeer dankbaar voor. Mijn hele leven wil ik al afwijken van het gangbare. Zoek de uitdaging in het andere, dat zit nu eenmaal in mijn karakter. Ik denk dat ik daarom ook zo word aangetrokken door de auto’s van SAAB. Die lijken op geen enkele andere auto, maar ze hebben wel een eigen kijk op de autoindustrie, net als ik mijn eigen visie heb hoe je wijn moet maken. Toen we begonnen was pinot noir helemaal geen populaire druif en heeft tijd nodig gehad om te worden gewaardeerd. Ik weet dat het voor SAAB auto’s misschien ook wel geldt . De modellen worden gecreeerd door enkele van s’werelds beste designers. Ze geven me het gevoel dat ze werken met intelligentie en passie. Ook bij het wijnmaken heb je beide kanten van je hersens nodig. Ik ben een wijnontwerper, maar ben wel afhankelijk van het materiaal waarmee ik mag werken. Alleen een goed terroir levert mooie druiven af “

David Graves was dertig jaar geleden een man met een visie en trouw aan zijn standpunten en zette hierdoor Carneros op de kaart. In al die jaren is zijn visie ongewijzigd en zijn passie nog steeds aanwezig. Hij gaat onverstoorbaar door omdat hij van mening is dat hij nog steeds zijn beste wijn niet heeft gemaakt. Maar tijdens ons gesprek uit hij ook zijn zorgen over de klimaatsverandering. Saintsbury maakt daarom gebruik van moderne NASA technieken om water uit te sparen en drie jaar geleden hebben ze solarplaten op de garage gelegd, die nu alle energie levert voor de wijnproductie. Alles om er voor te zorgen dat die mooiste wijn op een dag wel gemaakt kan worden!

Het wordt tijd om afscheid te nemen van Saintsbury en David Graves. Zijn honden springen bij hem in de auto. Een blauwe SAAB 9.3. Iedereen kent zijn vaste plek.

‘De auto lijkt misschien klein, maar is van binnen zelfs groot genoeg voor mijn 1.90 meter. Ik geniet nog iedere dag om er in te rijden. Het is real fun. En de zes versnellingen zijn erg economisch. Mijn vrouw Elizabeth zegt zelfs dat onze honden zo intelligent zijn, dat als ze zelf zouden kunnen rijden ze abslouut kiezen voor een Saab! En ik moet haar daar in gelijk geven.Kijk je kan een willekeurige auto nemen om je van A naar B te rijden. Je kan ook een willekeurige wijn nemen als je dorst hebt. Maar zo zit ik niet in elkaar. Er zijn wijnen die ik nooit zal drinken, al was het de laatste fles op aarde. Dat drink ik liever een bier. Ze zeggen altijd dat het leven te kort is om slechte wijn te drinken, maar voor mij geldt zeker ”life is too short to drive a bad car”.

Ik pak mijn koffer en sluit de deur van mijn tijdelijk onderkomen, het uniek gelegen Guesthouse van de Saintsbury Winery, wat midden tussen de rijen wijnstokken staat in de Brown Ranch wijngaard. Het paradijs wat een paar nachten mijn domicile was. Ik begrijp nu nog beter hoe een druif zich moet voelen als hij op zo’n plekje mag opgroeien!. Ik stap in en stuur de 9.5 richting het westen, naar de Pasific Ocean. De auto heeft er duidelijk zin in om eens wat kilometers te maken. Het Amerikaanse landschap maakt zijn mythe waar. Een handjevol auto’s passeren me op weg naar de kust. Verder zie ik oneinig veel land en een lange strook asfalt.