Vinoloog & wijnschrijver Janna Rijpma

Vrouwen kijken, proeven en ruiken beter dan mannen

Ze herinnert zich nog levendig de eerste keer dat ze een bijzondere wijn dronk bij kennissen in Parijs. Een rode bourgogne uit Morey-Saint-Denis. Vanaf dat moment realiseerde ze zich dat wijn zo lekker maar vooral zo bijzonder kon zijn. Geboren in Winschoten en getogen in het dorpse Havelte was aandacht voor en het combineren van wijn en spijs niet de dagelijkse kost. Decennia later voelt ze zich nu in de wijnwereld als een vis in het water. Onlangs verscheen haar laatste boek: Janna, de wijngids (alleen) voor vrouwen.

 

Ze is net terug uit Wenen, waar ze een bezoek bracht aan Schlumberger, de oudste sekt Kellerei van Oostenrijk. Opgericht in 1842 door Robert Schlumberger die het vak leerde bij het champagnehuis Ruinart in Frankrijk, maar door zijn grote liefde naar Oostenrijk verhuisde om vervolgens in Wenen mousserende wijn te gaan maken. Terwijl ze vertelt over de verschillen tussen champagne, sekt en crémant, is het al meteen duidelijk dat Janna Rijpma houdt om over wijn te verhalen. Ze intensiveren volgens haar de smaakbeleving. Want een wijn zonder verhaal geeft maar vijftig procent van de smaak. ‘Houd de fles even in de hand en kijk even naar het etiket. Heb vervolgens aandacht voor het inschenken (oor), het mooie glas (oog), de juiste temperatuur en proef bewust (mond en neus). Een mooie wijn heeft er immers jaren er over gedaan om zo te worden dus het is zonde om die zomaar naar binnen te slobberen.’Zo geniet je optimaal van een glas wijn. En luister ook eens naar muziek als je wijndrinkt. Bij jazz proeft je echt heel anders dan bij rock en roll of klassiek. Gebruik dus al je zintuigen en niet alleen je neus en mond. Daarom heet wijn website N.O.M.O.H. een afkorting die deze vijf zintuigen vertegenwoordigen’.

 

Wedden Dat..?

Eigenlijk startte Janna haar carrière als sportlerares, maar ze kwam al snel in de televisiewereld terecht bij de Avro in Hilversum. Na een aantal jaren verruilde ze Hilversum voor Aalsmeer en ging ze voor Joop van den Ende-Producties werken waar ze jarenlang grote entertainment programma’s zoals Wedden Dat…? produceerde. Na de televisie was ze een paar jaar directeur van het veilinghuis Glerum in Amsterdam en stortte zich tegelijkertijd op een andere carrière. Ze volgde een opleiding tot vinoloog, en ging schrijven voor dagbladen en glossy’s. Ze verzorgde de interviews voor een aantal edities van de ‘wijngids voor het zakenleven’ welke werden uitgegeven door het Financiele Dagblad. ‘Bekende CEO’s zoals Ivo Opstelten, Victor Muller, Harrie Mens, Erica Terpstra, Frits Bolkestein, Neelie Kroes en Hans Wiegel vertelden hun wijnkeuzes in restaurants en hoe ze omgaan met hun (soms) beperkte wijnkennis. Als ik die verhalen nu teruglees, zijn ze nog steeds een leidraad voor het bedrijfsleven.’

 

Op je eigen website omschrijf je jezelf als vinoloog, wijnschrijver, wijnconsultant en gastro-entertainer. Welke term past het best bij je?

‘Allemaal. Mijn werk is erg divers en verschilt per dag. Het fijne vind ik dat ik in mijn huidige werk altijd weer terug kan vallen op de ervaringen die ik heb opgedaan in mijn vorige beroepen. In het begin van mijn wijncarriere heb ik erg veel artikelen en columns geschreven. Nu richt ik me meer op het geven van masterclasses, consultancy, jureren en het geven van presentaties.’

Maar of het nu gaat om een presentatie is voor een volle zaal, een workshops ontwikkelen, het schrijven van een wijnverhaal of boek, het organiseren van seminars of het geven van proefavonden en wijncursussen. Ik maak altijd dankbaar gebruik van de opgedane kennis in het verleden.

 

Maar gastro-entertainer…wat houdt dat precies in?

‘Dan gaat het om het verzorgen van een avondvullend programma waarbij eten en wijn centraal staan, maar daarnaast ook muziek en gericht wijn-entertainment. Het bedenken van verrassende elementen die passen bij de groep. Een avond voor de auto-industrie vraagt een heel andere aanpak dan een voor de mode-industrie.

Wat is de gemene deler als je kijkt naar alles dat je tot nu toe hebt gedaan?

‘Dat ik het leuk vind om iets te creëren en mensen te inspireren. En natuurlijk een route te nemen die niet voorspelbaar is. Ik kan heel slecht tegen automatisme en houd van uitdagingen. Ik ben een bezige bij, maar dat betekent niet dat ik geen rust nodig heb. Gelukkig heb ik een heel lekker gezin en een leuke man waar ik op terug kan vallen. Want het kost erg veel energie om iedere keer in je eentje van alles in beweging te zetten.’

 

Je laatste boek is de wijngids ‘alleen’ voor vrouwen? Was dat je eigen idee?

‘Ik kreeg het verzoek een boek te schrijven van de uitgever Prometeus. Omdat er al zoveel over wijn geschreven is, heb ik aangegeven dat ik een boek voor vrouwen wilde maken. Niet omdat ik mannen wil buitensluiten, maar omdat vrouwen zich vaak door mannen laten over rulen. Mannen hebben meer bravoure en bluffen wat vaker over wijn. Nog steeds krijgen mannen in het restaurant vaak de wijnkaart en mogen zij voorproeven. Dat is jammer, want vrouwen hebben een veel beter reuk- en smaakorgaan. Ook kijken ze beter dan mannen. Dat zit in hun DNA. Het waren vroeger immers de vrouwen die het eten verzamelden, kookten en voorproefden. Vrouwen zijn op wijngebied tot veel meer in staat dan ze vaak denken en mogen best wel eens het voortouw nemen.’

 

Op welke manier wil je vrouwen opvoeden in het proeven van wijn? En waarom gebruik je daar vaak allerlei voorbeelden uit de etiquette voor?

‘Het is heel prettig om af en toe terug te kunnen vallen op de etiquette. Het kennen van de regels geeft rust en zekerheid. Zo kun je in een restaurant bij het voorproeven van een fles wijn de sommelier vragen mee te proeven als je onzeker bent. Als je wat vaker andere wijnen drinkt dan je gewend bent, ontdek je meer. Leren proeven doe je alleen maar door zoveel mogelijk verschillende wijnen te proberen. Dus ga vooral vreemd. En dan moet je een flinke slok nemen en vooral niet nippen. Dat is hetzelfde als van Deventer naar Amsterdam rijden en geen oog hebben voor alle mooie plaatsen die langs de snelweg liggen. Wijn moet met alle hoekjes en gaatjes van je mond in contact komen en alle zintuigen prikkelen.’

 

In je voorwoord van het boek De wijngids ‘alleen’ voor vrouwen vertel je over een tijd dat de enige rol die de vrouw speelde bij wijn was als lustopwekkend object, omdat het eerste champagneglas was gemodelleerd naar de vorm van de borsten van Marie Antoinette. Welke rol zou je zelf in de tijd van koning Lodewijk XVI hebben gehad?

‘In die tijd was rood haar niet echt handig. Dan belandde je meestal op de brandstapel. Was ik blijven leven, dan was ik misschien wel de uitbaatster geweest van een restaurant. Ik voel me het prettigst tussen de mensen. Als ik verhalen kan vertellen en kennis kan delen. Wat dat betreft voel ik me eigenlijk altijd wel senang en ben ik nooit bang geweest iets te vragen. Dat geef ik ook graag door aan anderen. Als je iets niet weet, vraag het gewoon.’

 

Wat is je volgende stap?

‘Afgelopen week zei iemand al tegen mij: ‘Je moet counseller worden.’ Ik had haar in twee minuten iets gezegd waar ze heel veel aan had gehad. Leuk om te beseffen dat ik wellicht andere wegen zou kunnen gaan inslaan, maar op dit moment houd ik nog te veel van de wijnwereld om een nieuwe stap te zetten.’

 

IN KADER:

Janna, wijngids’ alleen’ voor vrouwen

In haar wijngids deelt Janna haar 101 favoriete wijnen. Bij elke wijn vertelt ze een leuke anekdote en lees je wat je erbij kunt eten, maar ook naar welke muziek je kunt luisteren bij die wijn. Daarnaast handige tips. Enkele voorbeelden:

  • Pak het wijnglas bij de steel, anders verwarm je de wijn te veel. Bovendien zijn je handen vaak vettig, waardoor het glas troebel wordt. Alleen de hogere adel mocht vroeger het glas vastpakken, omdat zij schone handen hadden of handschoenen droegen.
  • Vul een champagneglas niet te vol en schenk wat vaker bij, omdat anders de champagne te snel warm wordt en zijn frisheid verliest.